Podsumowanie IX Konferencji „Badania jakości wód i ścieków”

15 i 16 października 2026 r. w Ustroniu odbyła się IX Konferencja „Badania jakości wód i ścieków”. Wydarzenie stanowiło przestrzeń do wymiany doświadczeń, dyskusji nad nowymi regulacjami prawnymi oraz omówienia praktycznych wyzwań, z jakimi na co dzień mierzy się branża laboratoryjna i wodociągowa.

Strategiczne punkty procesu postępowania z próbkami wody

Wykład inauguracyjny wygłosiła Marta Tytko, auditorka, ekspertka z zakresu badań mikrobiologicznych. Prelegentka przeanalizowała wymagania punktu 7.4 normy PN-EN ISO 17025:2018-02 oraz zalecenia nowej normy PN-EN ISO 7218:2024-12, wskazując na krytyczne znaczenie prawidłowego transportu, monitoringu temperatury, rejestracji odstępstw i bieżących uzgodnień z klientem. Na podstawie praktycznych case studies (m.in. nieprawidłowości przy przyjęciu próbki z zanieczyszczeniami fizycznymi czy awarii w rejestracji temperatury transportu) pokazała, jak błędy na etapie logistyki i weryfikacji przydatności próbek mogą unieważnić wyniki badań i wywołać konieczność wycofywania sprawozdań.

Pięć filarów zarządzania wynikiem

Wystąpienie Elżbiety Sadowskiej, kierowniczki Laboratorium Badania Ścieków w Wodociągach Białostockich, skoncentrowało się na pięciu filarach zarządzania wynikiem analitycznym w systemie ISO 17025: kompetencjach personelu, spójności pomiarowej, wdrożeniu metod, ocenie niepewności oraz potwierdzeniu ważności wyników. Ekspertka przypomniała, że żaden wynik nie istnieje w próżni i staje się wartościowy dopiero wtedy, gdy wykaże się jego odpowiedniość do zamierzonego zastosowania. Wskazała również, że sercem całego procesu pomiarowego pozostaje kompetentny i świadomy personel, który gwarantuje rzetelność badania na każdym etapie – od pobierania próbki po sprawozdanie.

Praktyczne aspekty wdrażania oznaczeń nowych parametrów wody do spożycia

Z kolei dr inż. Monika Partyka, ekspertka w obszarze systemów zarządzania, przeniosła uwagę uczestników na wyzwania związane z wdrażaniem oznaczeń nowych parametrów wody do spożycia wynikających z dyrektywy unijnej. Zwróciła uwagę, że posiadanie nowoczesnego parku aparatury nie gwarantuje automatycznie wydania wiarygodnego raportu. Omawiając Model 7D®, prelegentka wykazała konieczność precyzyjnego definiowania celu badania oraz stałego dozoru nad metodą, co pozwala uniknąć kosztownych pomyłek w trakcie walidacji.

Badania nowych zanieczyszczeń w wodach i ściekach

Szeroką perspektywę na analitykę nowo pojawiających się zagrożeń przedstawił prof. dr hab. Rajmund Michalski z Instytutu Podstaw Inżynierii Środowiska PAN w Zabrzu. Profesor podkreślił, że chociaż skok technologiczny pozwala wykrywać substancje w coraz niższych stężeniach, wiąże się to z koniecznością ponoszenia znacznych nakładów i wdrażania pionierskich metod analitycznych. Jako kluczowe narzędzia w walce o dokładność oznaczeń wskazał zaawansowane techniki, takie jak chromatografia jonowa oraz spektrometria mas.

Sygnalista czy donosiciel? Rola laboratorium w szacowaniu ryzyka

Refleksyjny ton dyskusji nadała Barbara Mulik, doradczyni ds. bezpieczeństwa i jakości wody, stawiając prowokacyjne pytanie o faktyczną rolę laboratorium w systemie zarządzania ryzykiem. W swoim wystąpieniu przekonywała, że jednostka badawcza musi stać się pełnoprawnym partnerem, który potrafi powiązać suchy wynik liczbowy z kontekstem i celem pobrania próbki. Omawiając nowe obowiązki zgłaszania niezgodności do Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zwróciła szczególną uwagę na kluczowe znaczenie reprezentatywności próbek i prawidłowej dokumentacji.

Dokument jako materiał dowodowy

O prawnych konsekwencjach pracy analityków mówiła Ewelina Siwek, auditorka i konsultantka w zakresie systemu zarządzania jakością, analizując konkretne studia przypadków pod kątem odpowiedzialności karnej, cywilnej i administracyjnej. Prelegentka przestrzegała, że każda decyzja i każdy dokument – od zlecenia po sprawozdanie – w sytuacji sporu staje się dowodem w sprawie. Szczegółowo omówiła skutki braków formalnych, takich jak uchybienia w zakresie akredytacji czy nieprawidłowy pobór, które mogą narazić klientów na dotkliwe sankcje finansowe.

Raportowanie uzyskiwanych wyników badań próbek wody i ścieków

Zwieńczeniem bloku prelekcji było wystąpienie dr inż. Agnieszki Wiśniewskiej, ekspertki z zakresu systemu zarządzania i działalności technicznej laboratoriów, poświęcone wymogom formalnym i technicznym w raportowaniu wyników. Prelegentka skupiła się na formalnych kryteriach upoważniania personelu do autoryzacji dokumentów oraz formułowania stwierdzeń zgodności. Akcentowała przy tym, że precyzyjne określenie reguły decyzyjnej oraz właściwe uwzględnienie niepewności pomiaru są niezbędne do uniknięcia błędnych wniosków dotyczących spełnienia wymagań specyfikacji.

Jakość wód i ścieków w Polsce – standardy, wyzwania, dobre praktyki

Panel dyskusyjny moderowany przez Małgorzatę Ullmann, redaktorkę „Laboratorium – Przeglądu Ogólnopolskiego” oraz laboratorium360.pl, stanowił okazję do konfrontacji perspektyw naukowych, zarządczych, audytorskich i prawnych na najpilniejsze wyzwania branży wod-kan. Prof. Izabela Zimoch przeanalizowała gotowość technologiczną polskich oczyszczalni ścieków w kontekście dyrektywy (UE) 2024/3019 oraz rolę nauki we wspomaganiu dążenia branży do neutralności energetycznej do 2045 r. Dr Tadeusz Rzepecki zwrócił uwagę na ogromne obciążenia finansowe przedsiębiorstw wod-kan w obliczu zaostrzających się norm jakościowych oraz omówił strategię zapewnienia ciągłości działania infrastruktury krytycznej podczas kryzysów. Marta Tytko wskazała najczęstsze błędy na etapie pobierania próbek rzutujące na wiarygodność analityki oraz odniosła się do rewolucji w metodykach badania patogenów i zagrożeń biologicznych. Dr inż. Monika Partyka podjęła wątek wyzwań proceduralnych w akredytowanym środowisku laboratoryjnym oraz wskazała fundamenty trwałego utrzymania niezależności badań. Barbara Mulik oceniła stan wdrażania planów bezpieczeństwa wody w Polsce oraz elastyczność i adaptacyjność stosowanych procedur w odpowiedzi na nowe wyzwania regulacyjne.

Wnioski wysunięte z wypowiedzi ekspertów w jasny sposób wykazały, że nowoczesna analityka laboratoryjna wymaga ciągłej adaptacji do dynamicznie zmieniającego się otoczenia prawnego i technologicznego, a połączenie wiedzy eksperckiej z obszaru metrologii, zarządzania ryzykiem oraz odpowiedzialności prawnej stanowi wyznacznik nowoczesnego, bezpiecznego i wiarygodnego sektora wodno-ściekowego w Polsce.

Nowoczesne rozwiązania dla laboratoriów

Wśród prelegentów biorących udział w IX Konferencji „Badania jakości wód i ścieków” znaleźli się także reprezentanci firm oferujących różnego rodzaju rozwiązania dla laboratoriów. Swoją wiedzą i doświadczeniem podzielili się: Mariusz Binder – ekspert sztucznej inteligencji, systemów medycznych HIS/RIS/PACS oraz cyberbezpieczeństwa w Volvox Consulting, Katarzyna Makaruk – key account manager w firmie Analityk, Jakub Stawowski – dyrektor sprzedaży w Stagas, Grzegorz Piątkowski – sales director w firmie Tigret, Luca Gerardo – IC-SP technical sales specialist Italy-Eastern Europe w Thermo, Jarosław Gajda – specjalista ds. kluczowych klientów w AGA Analytical oraz Adrian Soboń – specjalista wsparcia aplikacyjnego LC-MS/MS w firmie Bioanalytic.

Uczestnicy wydarzenia mogli nie tylko wysłuchać części wykładowej, ale także porozmawiać z reprezentantami firm przy ich stoiskach i szczegółowo zapoznać się z proponowanymi przez wystawców rozwiązaniami. W gronie partnerów znaleźli się specjaliści z firm: AGA Analytical, Air Products, Altium, Analityk, Aqua Lab, Bioanalytic, Chemland, CSMS, Hanna Instruments, Miele, Polwater, Stagas, Tigret, Tusnovics, USL, Volvox.

Czytaj także: Odpowiedzialność administracyjna, cywilna i karna laboratoriów wykonujących badania w obszarach regulowanych prawnie

Galeria

Zobacz więcej