13 mln zł dla 14 jednostek. PW zainwestuje w LC-HR-MS/MS

MNiSW przyznało 14 polskim uczelniom i instytucjom naukowym 13 023 552,19 zł w ramach programu wsparcia udziału w międzynarodowych projektach infrastruktury badawczej. Środki trafiły do konsorcjum „Polski węzeł narodowy europejskiej infrastruktury dla badań nad dziedzictwem kulturowym – E-RIHS.pl”, którego partnerem jest m.in. Politechnika Warszawska. Uczelnia zdradza, na co przeznaczy pozyskane fundusze.

Z punktu widzenia środowiska laboratoryjnego kluczowa jest inwestycja zaplanowana przez Politechnikę Warszawską. Uczelnia przeznaczy znaczną część środków na zakup instalacji do chromatografii cieczowej z wysokorozdzielczą tandemową spektrometrią mas (LC-HR-MS/MS) do identyfikacji barwników organicznych oraz mikroskopu stereoskopowego z kamerą dla dokumentacji fotograficznej badanych próbek.

LC-HR-MS/MS i DART w Gmachu Chemii PW

– Taki układ pomiarowy pozwoli na bezwzorcową identyfikację nowych, dotąd niecharakteryzowanych barwników stosowanych w obiektach zabytkowych. Za jego pomocą określimy tożsamości nieznanych związków występujących w próbkach, w tym produktów degradacji barwników organicznych. Prześledzimy i poznamy ścieżki ich powstawania, co w przyszłości pomoże w identyfikacji barwników w skrajnie zdegradowanych obiektach. Zaletą tego układu jest możliwość ograniczenia ilości próbki niezbędnej do przeprowadzenia badań, przy jednoczesnej maksymalizacji ilości informacji uzyskiwanych w procesie analitycznym. Jest to szczególnie istotne w przypadku unikatowych próbek, których ilość często ograniczona jest do niespełna miligrama – mówi dr hab. inż. Katarzyna Lech, adiunkt w Katedrze Chemii Analitycznej Wydziału Chemicznego PW, kierująca zespołem badawczym.

Jak podkreśla dr Lech, nowy system umożliwi również wprowadzenie szybkiego przesiewowego protokołu badania próbek historycznych w formie stałej, z użyciem mikroniszczącego źródła jonów DART, minimalnie ingerującego w próbkę, bez konieczności ekstrakcji związków barwiących z próbek.

– Mikroskop stereoskopowy z kamerą pozwoli natomiast na wykonanie wysokiej jakości dokumentacji fotograficznej próbek przed i po etapie analitycznym, w celu oceny koloru i stanu ich zachowania, a także inwazyjności stosowanej procedury oraz efektywności ekstrakcji – dodaje badaczka.

Unikatowość układu badawczego

W całej ofercie konsorcjum będzie to jedyna infrastruktura pozwalająca na badanie i identyfikację barwników organicznych (naturalnych i syntetycznych) w obiektach dziedzictwa kulturowego, takich jak różnorodne wyroby tekstylne, barwne obiekty papierowe (tapety, banknoty, mapy), pergaminy, atramenty, malowidła ścienne i skalne, ale także polichromie, farby czy szlify z obrazów.

Zakupiony układ LC-HR-MS/MS będzie zainstalowany w świeżo wyremontowanych laboratoriach spektroskopowych w Gmachu Chemii Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej. Laboratoria są przygotowane do instalacji nowego systemu – umożliwią stabilną i efektywną pracę układu.

Czym jest E-RIHS ERIC?

E-RIHS ERIC (European Research Infrastructure for Heritage Science) to europejska infrastruktura dla interdyscyplinarnych badań w dziedzinie nauki o dziedzictwie kulturowym. To infrastruktura rozproszona, działająca w oparciu o możliwości badawcze udostępniane przez partnerów. Zapewnia dostęp do laboratoriów, mobilnych instrumentów, archiwów, danych i wiedzy eksperckiej, oferując przełomowe rezultaty badawcze oraz aktualne szkolenia. Wzmacnia współpracę uczelni, instytucji kultury, sektora kreatywnego i obywateli. Wspiera badaczy i praktyków w rozwiązywaniu złożonych problemów i tworzeniu innowacyjnych metod ochrony dziedzictwa.

Konsorcjum „Polski węzeł narodowy europejskiej infrastruktury dla badań nad dziedzictwem kulturowym – E-RIHS.pl” tworzy 14 partnerów:

1. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu – lider konsorcjum
2. Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie
3. Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica
4. Instytut Chemii Bioorganicznej PAN – Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe
5. Instytut Chemii i Techniki Jądrowej
6. Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni im. Jerzego Habera PAN
7. Instytut Maszyn Przepływowych im. R. Szewalskiego PAN
8. Muzeum Narodowe w Krakowie
9. Narodowe Centrum Badań Jądrowych
10. Politechnika Warszawska
11. Uniwersytet Jagielloński
12. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
13. Uniwersytet Warszawski
14. Uniwersytet Wrocławski.

Badania na Politechnice Warszawskiej prowadzi zespół z ponad 20-letnim doświadczeniem w analizie barwników metodami chromatograficznymi sprzężonymi ze spektrometrią mas. Projekt będzie realizowany w latach 2026-2030.

Źródło: Politechnika Warszawska

Czytaj także: Politechnika Opolska otrzymała ponad 23,5 mln zł na Centrum Metrologii Przemysłowej