Pierwsze próbki polimerowych nośników leków wróciły na Ziemię

Naukowcy realizujący eksperyment „Stability of Drugs” – jeden z 13 w ramach polskiej misji kosmicznej IGNIS – musieli wykazać się ogromną cierpliwością. Dopiero teraz, po 14 miesiącach, z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej na Ziemię wróciły pierwsze próbki z ich nośnikami leków.

Głównym celem eksperymentu „Stability of Drugs” jest sprawdzenie, jak warunki panujące na orbicie – m.in. promieniowanie kosmiczne – wpłyną na czas przydatności polimerowych, biodegradowalnych systemów przechowywania i uwalniania leków. Jeśli te „osłony” wydłużą czas „przydatności” leków w kosmosie, otworzy się ścieżka do opracowywania nowych systemów uwalniania leków dla astronautów.

Pomysłodawca i kierownik tego eksperymentu dr inż. Jakub Włodarczyk przekazał PAP, że próbki wróciły na Ziemię w kapsule Cargo Dragon. Następnie trafiły do magazynu w USA i lada moment zostaną wysłane do Polski. Do naukowców z Centrum Materiałów Polimerowych i Węglowych PAN w Zabrzu materiały powinny dotrzeć w ciągu dziesięciu dni. Wtedy też badacze zaangażowani w eksperyment – „w końcu”, jak mówił Włodarczyk – zaczną pracę w laboratorium. Na tym etapie w planach mają wykonanie ponad 2 tys. analiz.

– Przede wszystkim sprawdzimy, czy po tych 14 miesiącach na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej zaszły jakieś zmiany w naszych polimerowych nośnikach dostarczania leków i w samych lekach. Porównamy to z referencyjnym, analogicznym eksperymentem, czyli próbkami przechowywanymi u nas w laboratorium – powiedział.

Polimerowych nośników leków nikt wcześniej tak nie testował

W jego ocenie trudno przewidzieć, czy będzie już widać jakieś zmiany.

– Moim zdaniem lepiej, żeby tych różnic jeszcze nie było widać. To by pokazało, że polimery są na tyle stabilne, że można je długo przechowywać, a nośniki nie tracą na swojej jakości. Według mojej wiedzy robimy taki eksperyment na tego typu materiałach jako pierwsi na świecie. Możemy więc spodziewać się wszystkiego – zaznaczył dr Włodarczyk.

Chodzi o ewentualne zmiany w strukturze tych polimerowych, biodegradowalnych „osłon”, które mogą wpływać na działanie leków. Na potrzeby eksperymentu systemy przygotowano w postaci folii, w których są zanurzone (zawieszone) cząsteczki substancji czynnej. Do badań na ISS wytypowano sześć rodzajów leków o zróżnicowanej strukturze fizykochemicznej: antybiotyk, lek z grupy radioprotekcyjnych, steryd, niesteroidowy lek przeciwzapalny, lek przeciwdepresyjny oraz lek przeciwlękowy.

Paczki z materiałem badawczym, które w kwietniu 2025 r. wysłano na ISS, zawierają trzy typy próbek: czystych leków (w postaci sprasowanych pastylek), samych matryc polimerowych i matryc z wprowadzonymi do nich lekami. Na ISS zostały jeszcze trzy zestawy próbek. Dwa kolejne wrócą na Ziemię za rok i za dwa lata, a jeden zestaw jest zapasowy.

Wstępnych wyników analiz dr Jakub Włodarczyk spodziewa się we wrześniu, a końcowych danych – na przełomie 2028 i 2029 r.

Źródło: naukawpolsce.pl/Agnieszka Kliks-Pudlik

Czytaj także: Polskie nośniki leków wciąż testowane na orbicie. Finał eksperymentu za 2-3 lata